Πόσες φορές θα έχετε ακούσει ως γονείς ότι «Πρέπει να βάλετε όρια!» και έχετε αναρωτηθεί γιατί μπορεί να το ακούτε τόσο συχνά ;
Όρια, όρια, όρια… Τι είναι αυτά τα όρια που ακούμε και γιατί άραγε είναι τόσο σημαντικά; Και τελικά πώς μπορούμε να τα «βάλουμε»;
Ακούγοντας την λέξη «όρια», αμέσως μπορεί να πάει το μυαλό σας σε περιορισμούς, αυστηρότητα, στέρηση. Αρκετοί γονείς συγχέουν τα όρια με την τιμωρία και ανησυχούν μήπως περιορίσουν την ελευθερία επιλογής του παιδιού και χάσουν την αγάπη του. Άλλοτε αρκετά συχνά δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα ξεσπάσματα των παιδιών τους και τελικά καταλήγει να είναι το «Ναι», η απάντηση σε όλα.
Τι δεν είναι τα όρια ;
Τα όρια δεν είναι εργαλεία τιμωρίας ή καταπίεσης των παιδιών. H τιμωρία εμποδίζει την διαδικασία της μάθησης που θέλουμε να πετύχουμε και προκαλεί φόβο και άγχος.Ούτε είναι απλώς κανόνες ή περιορισμοί που δεν μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες και τις συνθήκες κάθε παιδιού και οικογένειας. Δεν χρησιμοποιούνται ως μέσο άσκησης εξουσίας, αλλά ως πλαίσιο μέσα στο οποίο τα παιδιά μπορούν να αναπτυχθούν με ασφάλεια και εμπιστοσύνη, ενσωματώνοντας μια σαφή κατανόηση του τι είναι επιθυμητό σε συγκεκριμένα πλαίσια και καταστάσεις.
Τι είναι τελικά τα όρια ;
Τα όρια είναι ένα απαραίτητο εργαλείο για την ανατροφή και ανάπτυξη των παιδιών
καθώς και για την εύρυθμη λειτουργία της οικογένειας γενικότερα.
- Πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία μέσω της οποίας οι γονείς και βασικοί φροντιστές θέτουν κατευθυντήριες γραμμές για να καθοδηγήσουν τις ενέργειες των παιδιών τους διδάσκοντάς τους τις αποδεκτές συμπεριφορές, τους κανόνες της οικογένειας και μετέπειτα της κοινωνίας.
- Αφορούν κανόνες και οι προσδοκίες που καθορίζονται από τους γονείς/φροντιστές σχετικά με τη συμπεριφορά των παιδιών (αλλά και των ίδιων των γονέων).
- Περιλαμβάνουν καθορισμένες ώρες ύπνου, χρόνους χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών, κανόνες συμπεριφοράς στο σπίτι και στο σχολείο, και άλλες κατευθυντήριες γραμμές που βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν τι είναι αποδεκτό και τι όχι.
- Δίνουν στα παιδιά την δυνατότητα να κατανοήσουν τις συνέπειες των πράξεων τους, να αναστοχαστούν και εν τέλει να μάθουν τι είναι σωστό και λάθος και να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις.
- Με αυτόν τον τρόπο παρέχουν ένα πλαίσιο ασφάλειας και σταθερότητας που βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και να αναπτύξουν την συναισθηματικές και κοινωνικές τους δεξιότητες.
Γιατί είναι σημαντικά το όρια ;
Τα όρια παρέχουν ένα πλαίσιο που βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και να αναπτύξουν την συναισθηματικές και κοινωνικές τους δεξιότητες. Προσφέρουν δομή, καθοδήγηση και οριοθέτηση μέσα από ένα περιβάλλον ασφάλειας και σταθερότητας, οπού τα παιδιά γνωρίζουν τι αναμένεται να κάνουν και τι είναι αποδεκτό, νιώθοντας πιο σίγουρα για τον εαυτό τους.
Μέσα λοιπόν από τα όρια τα παιδιά :
- Αναπτύσσουν την αυτοπειθαρχία και τον αυτοέλεγχο : Ακολουθώντας τους κανόνες και τα όρια, τα παιδιά μαθαίνουν να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους, να ακούν το «Όχι» και να αναπτύσσουν αίσθηση προσωπικής ευθύνης και κατανοώντας τις συνέπειες για τις πράξεις τους, μαθαίνουν να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις και να διαχειρίζονται τις υποχρεώσεις τους επιτυγχάνοντας κοινωνικούς στόχους.
- Ενισχύουν την αυτοεκτίμησή τους : Η σαφήνεια των ορίων βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν τι αναμένεται από αυτά και να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους με βάση τις προσδοκίες των γονιών, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση της ικανότητας, επιτυχίας και εμπιστοσύνης στον αυτό τους. Με αυτόν τον τρόπο προσφέρουν τις βάσεις για μια υγιή αίσθηση του εαυτού και την ικανότητα να προσεγγίζουν τις προκλήσεις με αυτοπεποίθηση.
- Αναπτύσσουν υγιείς συναισθηματικές δεξιότητες : Μέσω των ορίων τα παιδιά ενθαρρύνονται στην συναισθηματική διαχείριση αντιμετωπίζοντας της συνέπειες μιας αρνητικής συμπεριφοράς, μαθαίνοντας να διαχειρίζονται τα αρνητικά τους συναισθήματα και να εκπαιδεύονται σε πιο υγιείς τρόπους συμπεριφοράς.
- Προωθούν τις υγιείς σχέσεις : Τα όρια διδάσκουν στα παιδιά πώς να αλληλεπιδρούν με τους άλλους με σεβασμό και ευγένεια, να σέβονται τα όρια των άλλων και να εκφράζονται με υγιή τρόπο. Έτσι τα παιδιά αναπτύσσουν τη συναισθηματική νοημοσύνη και τις κοινωνικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία και διατήρηση υγιών σχέσεων.
- Επιτυγχάνουν στη μαθησιακή διαδικασία : Τα όρια λειτουργούν ως οδηγός που ενισχύει τη διαδικασία της μάθησης, προσφέροντας ένα οργανωμένο περιβάλλον που προάγει τη συγκέντρωση, τη συνείδηση των στόχων και την αφοσίωση, ενισχύοντας την ικανότητά τους να επιτυγχάνουν και να προοδεύουν. Μέσα σε ένα καθορισμένο πλαίσιο, τα όρια θέτουν συγκεκριμένα κριτήρια και ρεαλιστικές προσδοκίες που μπορούν να επιτύχουν οι μαθητές.
- Προετοιμάζονται για την ενήλικη ζωή: Τα όρια, παρέχουν τα εργαλεία που χρειάζονται τα παιδιά για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, κατανοώντας τους κοινωνικούς κανόνες και τις προσδοκίες. Έτσι, βοηθούν τα παιδιά να ενταχθούν στην κοινωνία και να επιτύχουν διάφορους κοινωνικούς ρόλους που θα αναλάβουν ως ενήλικες.
Βιβλιογραφία
https://www.verywellfamily.com/whos-the-boss-howal-to-kids-1956403
Hill, M. (2005). Children’s boundaries: within and beyond families. In Families in society (pp. 77-
94). Policy Press.