Η περίοδος της εφηβείας αποτελεί ένα στάδιο μετάβασης προς την ενηλικίωση και χαρακτηρίζεται από σημαντικές προκλήσεις για τόσο για τους έφηβους όσο και για τους γονείς τους. Σημειώνονται αναπτυξιακές αλλαγές που υποδεικνύουν την ωρίμανση των γνωστικών, συναισθηματικών και κοινωνικών ικανοτήτων αλλά και δομικές και λειτουργικές αλλαγές στα νευρικά συστήματα που εμπλέκονται στις γνωστικές διαδικασίες συμπεριλαμβανομένης της προσοχής, τον έλεγχο των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς (Dahl et al., 2018).Οι σωματικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές αλλαγές δημιουργούν πληθώρα προκλήσεων ως προς τις ανάγκες του εφήβου.
Συναισθηματικές και κοινωνικές προκλήσεις
Οι έφηβοι αναζητούν την ταυτότητα τους και προσπαθούν να ανακαλύψουν το ρόλου τους στον κόσμο, παράλληλα με την ανάγκη για ανεξαρτητοποίηση και ικανοποίηση των αναγκών και προσδοκιών τους. Η επιθυμία για αυτονομία και η ανάληψη των δικών τους πρωτοβουλιών σε συνδυασμό με τις πιέσεις της κοινωνικής αποδοχής μπορούν να δημιουργήσουν ένα στρεσογόνο περιβάλλον για τους εφήβους προκαλώντας έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις (Abrahams et al., 2019). Η έντονη συναισθηματική αναταραχή, σε συνδυασμό με την ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και προσαρμογή στις κοινωνικές προσδοκίες μπορεί να οδηγήσει τους εφήβους να επικεντρώνονται περισσότερο στην κοινωνική ζωή τους παρά στις καθημερινές υποχρεώσεις.
Ακαδημαϊκές προκλήσεις
Οι σχολικές απαιτήσεις και οι κοινωνικές δυσκολίες είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των εφήβων και την συναισθηματική τους κατάσταση. Οι έφηβοι επιβαρύνονται ψυχοσυναισθηματικά λόγω των υψηλών προσδοκιών και των απαιτήσεων του σχολείου (Twenge et al., 2018). Η αυξανόμενη πίεση για υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις, η επιλογή κατεύθυνσης σπουδών και επαγγέλματος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, στρες,ματαίωση, εξάντληση και χαμηλά εσωτερικά κίνητρα και χαμηλότερα επίπεδα ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος.
Προκλήσεις στις διαπροσωπικές σχέσεις
Η σεξουαλική ωρίμανση έχει ως αποτέλεσμα τον επαναπροσανατολισμό της προσοχής και των κινήτρων προς τους συνομηλίκους και την ανάγκη κοινωνική αξιολόγηση και ένταξη. Οι έφηβοι θα αναζητήσουν ενεργητικά την ένταξή τους σε ομάδες συνομηλίκων, φιλίες και ρομαντικές σχέσεις οι οποίες αναδεικνύονται ως βασική πηγή κοινωνικής υποστήριξης, δίνοντάς τους τη
δυνατότητα να εξασκήσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες (Ha et al., 2019). Από την άλλη, τo αυξημένο ενδιαφέρον για τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, σε συνδυασμό με την επιθυμία ανεξαρτητοποίησης από τους γονείς εντείνει τις συγκρούσεις μεταξύ τους (Rogers et al., 2020).
Συμπεριφορές αυξημένου κινδύνου
Οι έφηβοι, λόγω της παρορμητικότητας και τις κοινωνικής επιρροής από τους συνομηλίκους έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμπλακούν σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές όπως πειραματισμός με ουσίες και αλκοόλ, επιθετικότητα, παραβατικότητα και παράνομη οδήγηση (Reniers et al. 2016).
Βιβλιογραφία
Abrahams, L., Pancorbo, G., Primi, R., Santos, D., Kyllonen, P., John, O. P., & De Fruyt, F. (2019).
Social-emotional skill assessment in children and adolescents: Advances and challenges in personality, clinical, and educational contexts. Psychological Assessment, 31(4), 460. Dahl, R. E., Allen, N. B., Wilbrecht, L., & Suleiman, A. B. (2018). Importance of investing in adolescence from a developmental science perspective. Nature, 554(7693), 441-450. Ha, T., Otten, R., McGill, S., & Dishion, T. J. (2019). The family and peer origins of coercion within adult romantic relationships: A longitudinal multimethod study across relationships contexts. Developmental psychology, 55(1), 207. Reniers, R. L., Beavan, A., Keogan, L., Furneaux, A. Mayhew, A., Wood, S. J. (2016). Is it all in the reward? Peers influence risk-taking behaviour in young adulthood. Br J Psychol. 108 (2), doi: 10.1111/bjop.12195 Rogers, A. A., Padilla-Walker, L. M., McLean, R. D., & Hurst, J. L. (2020). Trajectories of perceived parental psychological control across adolescence and implications for the development of depressive and anxiety symptoms. Journal of youth and adolescence, 49, 136-149. Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2018). Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Preventive Medicine Reports, 12, 271-283.