“Η γλώσσα δεν είναι μόνο λέξεις”
Μελέτες δείχνουν τον σαφή ρόλο των πρώιμων γλωσσικών δεξιοτήτων ως θεμέλιο για την ανάπτυξη του γραμματισμού (η ικανότητα του ατόμου για ανάγνωση, γραφή και κατανόηση) και αναδεικνύουν την αξία τους, καθώς το επίπεδο γραμματισμού θεωρείται βασικό κριτήριο για τη μετέπειτα ακαδημαϊκή επιτυχία και κατ’ επέκταση την κοινωνική αφομοίωση και καταξίωση.
Οι έρευνες δείχνουν:
Η αντίληψη του λόγου και οι ανεπτυγμένες γλωσσικές δεξιότητες στην ηλικία των 5 ετών, είναι προπομπός, για την ικανότητα ανάγνωσης στα 6 1⁄2 έτη. Αξίζει να σταθούμε στο γεγονός πως οι γλωσσικές δεξιότητες έχουν άμεση συσχέτιση με την μετέπειτα αναγνωστική ικανότητα κάτι που φανερώνει πως οι ευρύτερες γλωσσικές δεξιότητες μπορούν να επηρεάσουν την διαδικασία αποκωδικοποίησης της γλωσσας.
Η σημασία των γλωσσικών δεξιοτήτων:
Πριν αναλύσουμε, ποιές είναι οι γλωσσικές δεξιότητες, είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε, ότι η ανάπτυξη τους, πραγματώνεται μέσω της αμφίδρομης συναλλαγής, κατά την οποία το παιδί αντιλαμβάνεται, ότι η γλώσσα παίζει ένα σημαντικό ρόλο! (ρόλος “κλειδί”, το οποίο θα το βοηθήσει να “ξεκλειδώσει” την επικοινωνία του με τον υπόλοιπο κόσμο). Με λίγα λόγια αυτό που θέλουμε να πούμε, είναι πως οι γλωσσικές δεξιότητες αναπτύσσονται παράλληλα με τις επικοινωνιακές, γιατί απλά, ένα παιδί, για να μιλήσει πρέπει να παρακινείται, από την διάθεση του για επικοινωνία, ενώ παράλληλα, ένα παιδί για να επικοινωνήσει, πρέπει να γίνει αντιληπτό από τον άνθρωπο, που θέλει να το ακούσει. Η γλώσσα, δεν είναι μόνο λέξεις.
Προ-γλωσσικές δεξιότητες
- Ακουστική ικανότητα
- Συνειδητοποίηση της φωνής (Συμβολικοί ήχοι, ακούω το “πάμε σε πρόταση”, ακούω τα φωνήεντα και τα σύμφωνα, ακούω το 1..2..3.., διακρίνω την “φωνή” σε αντίθεση με το “όχι φωνή”, ιστορίες και ποιηματάκια)
- Εκφωνήσεις (Μονολεκτικό στάδιο 15-18 μ., Στάδιο δύο λέξεων 18-24 μ., Τηλεγραφικό σταδιο 2-3 χρ., Στάδιο ανάπτυξης δομής της γλώσσας 2-5 χρ.)
- Ακουστική διάκριση
- Διάκριση ομιλίας
- Οπτική και Ακουστική μνήμη
- Πρώτο λεξιλόγιο
Γλωσσικές δεξιότητες
- Λήψη πρωτοβουλιών
- Αφήγηση
- Περιγραφή
- Ικανότητα αιτιολόγησης- ερμηνείας
- Διατήρηση συζήτησης
- Απόκτηση Φωνολογικής Επίγνωσης
- Ακουστική κατανόηση
- Συνειδητοποίηση διαφοράς γραπτού-προφορικού λόγου
- Συνειδητοποίηση της επικοινωνιακής χρήσης του προφορικού αλλά και του γραπτού λόγου.
Πρόγραμμα ανάπτυξης και ενίσχυσης γλωσσικών δεξιοτήτων:
To πρόγραμμα παρέμβασης πρέπει να είναι δομημένο και να πλαισιώνει το παιδί, ανάλογα με τις συγκεκριμένες δεξιότητες, όπου έχει αναπτύξει, καθώς και το επίπεδο γλώσσας, στο οποίο βρίσκεται. (ολοφραστικό-μονολεκτικό-στάδιο δύο λέξεων-τηλεγραφικό στάδιο-στάδιο απλής πρότασης-στάδιο ανάπτυξης δομής- στάδιο ανάπτυξης γραμματικής). Σε ένα πρόγραμμα παρέμβασης γλωσσικών δεξιοτήτων, θα εστιάσουμε στη γλωσσική κατανόηση καθώς προηγείται της έκφρασης και για να πραγματωθεί επικοινωνία, απαιτείται ίδιο επίπεδο κατανόησης. Μέσα από το δομημένο πλαίσιο της θεραπείας, δημιουργούνται απλουστευμένες καταστάσεις και περιορισμένη χρήση της γλώσσας, διευκολύνοντας την επανάληψη με φυσικό τρόπο και οδηγώντας το παιδί να χρησιμοποιήσει τις συγκεκριμένες δεξιότητες. Οι πληροφορίες δίνονται σταδιακά και ελεγχόμενα σε ένα παιδί και όλα αυτά επηρεάζονται, από το ρυθμό εξέλιξης, την προσαρμοστικότητα κάθε παιδιού, με σημαντικότερο σκοπό, την αποσυμφόρηση πιθανού άγχους, καθιστώντας την διαδικασία ευχάριστη και διασκεδαστική για το παιδί.
Η επικοινωνία, είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ανθρώπου. Ο κάθε άνθρωπος, το κάθε παιδί, αναπτύσει την επικοινωνία του με τον δικό του μοναδικό τρόπο και εμείς οφείλουμε βοηθώντας το, να είμαστε συνοδοιπόρο και να απολαύσουμε μαζί του αυτό το μαγικό ταξίδι.