«Μαμά δεν το έκανα εγώ!» «Θέλω να σου γνωρίσω τον φίλο μου»
«Σσσς! Μίλα πιο σιγά μαμά, δεν ακούω τι μου λέει..»
Στο άκουσμα ενός φανταστικού φίλου αρκετοί γονείς ανησυχούν ..
Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για συχνό φαινόμενο
στα πρώτα χρόνια ζωής των παιδιών και αποτελεί μια φυσιολογική διαδικασία και συνήθως
υγιή εκδήλωση της παιδικής φαντασίας και της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης.
Τι είναι οι φανταστικοί φίλοι ;
Οι φανταστικοί φίλοι είναι αόρατοι «σύντροφοι» που τα παιδιά δημιουργούν στο μυαλό τους. Μπορεί να πρόκειται για ανθρώπους, ζώα ή ακόμα και φανταστικά πλάσματα. Συχνά είναι ξεχωριστές προσωπικότητες, έχουν όνομα, προτιμήσεις και χαρακτηριστικά που τα παιδιά αναπτύσσουν και εξελίσσουν με την πάροδο του χρόνου. Μπορεί να αποτελούνται από στοιχεία φανταστικών χαρακτήρων, πραγματικών φίλων ή μπορεί να είναι εντελώς προϊόν της φαντασίας των παιδιών. Όπως και στα μεταβατικά αντικείμενα, έτσι πάνω στους φανταστικούς φίλους τα παιδιά αντικατοπτρίζουν την προσωπικότητα, τα συναισθήματα και τις επιλογές τους.
Τι λέει η έρευνα ;
Τα παιδιά ξεκινούν να δημιουργούν κάποιο φανταστικό φίλο στην περίοδο της προσχολικής ηλικίας με κορύφωση στα 4 έτη. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 65% των παιδιών είχαν φανταστικούς φίλους κάποια στιγμή πριν γίνουν επτά ετών και μόνο το 20% των γονέων παιδιών ηλικίας 6 -7 ετών γνώριζαν για τους αυτούς. Έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά με φανταστικούς συντρόφους δείχνουν λιγότερη επιθετικότητα κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, ενώ αναφέρθηκε από τους γονείς τους ότι είναι πιο ευτυχισμένα και πιο συγκινημένα λεκτικά κατά τη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων.
Τι λέει η ψυχαναλυτική προσέγγιση ;
Το φαινόμενο των φανταστικών φίλων έχει συζητηθεί και με βάση τις ψυχαναλυτικές έννοιες . Οι φανταστικοί φίλοι θεωρήθηκαν ως εκδήλωση διαφόρων ειδών αμυντικών μηχανισμών, και θα μπορούσαν να περιγράφουν ως αποτέλεσμα προβολής (projection), όταν τα δυσμενή χαρακτηριστικά ενός παιδιού προβάλλονται στον φανταστικό φίλο.
Γιατί τα παιδιά τους δημιουργούν φανταστικούς φίλους :
Έχει προταθεί ότι η πρωταρχική λειτουργία των φανταστικών συντρόφων στην πρώιμη παιδική ηλικία είναι η οικοδόμηση σχέσεων που είναι απαραίτητες για την έννοια της φιλίας. Τα παιδιά αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες μέσω τόσο των φανταστικών όσο και των πραγματικών φιλιών. Μαθαίνουν πώς να μοιράζονται, να δείχνουν υπομονή, να περιμένουν τη σειρά τους και να δείχνουν ενσυναίσθηση για τους άλλους. Επίσης, όπως συμβαίνει και στη σχέση με τους πραγματικούς φίλους, οι φανταστικοί φίλοι δεν υπακούουν πάντα στις επιθυμίες των δημιουργών τους: τα παιδιά φαντάζονται συγκρούσεις μαζί τους, μερικές φορές φοβούνται ή θυμώνουν με αυτούς. Συνολικά, τους βοηθούν να εξερευνήσουν τον κόσμο, να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και να αντιμετωπίσουν συναισθηματικές προκλήσεις.
Ποια πλεονεκτήματα προσφέρουν οι φανταστικοί φίλοι;
- Εξασφάλιση κοινωνικών εμπειριών: Το παιχνίδι με φανταστικούς συντρόφους παρέχει μια προσομοίωση των κοινωνικών σχέσεων που επιτρέπει στα παιδιά να εσωτερικεύσουν τους κανόνες που υπάρχον στις κοινωνικές σχέσεις και να ενδυναμώσουν τις διαπροσωπικές δεξιότητες.
- Συναισθηματική Ρύθμιση & Επεξεργασία : Οι φανταστικοί φίλοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μηχανισμός αντιμετώπισης για τη διαχείριση του στρες, του άγχους ή άλλων εμπειριών ζωής που προκαλούν έντονα συναισθήματα.
- Ασφάλεια & Αυτοεικόνα : Οι φανταστικοί φίλοι που έχουν ιδανικά για τα παιδιά χαρακτηριστικά τους βοηθούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους για φιλία και επιβεβαίωση. Παρέχουν ένα ασφαλές περιβάλλον όπου μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους χωρίς φόβο κριτικής, να δοκιμάσουν διαφορετικούς ρόλους και σενάρια και να ανακαλύψουν τις δικές τους αξίες, ενδιαφέροντα και προτιμήσεις. Αυτός ο εσωτερικός διάλογος τους επιτρέπει να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να αναπτύξουν μια ισχυρότερη αίσθηση ταυτότητας.
Πιθανές Ανησυχίες & Αξιολόγηση
Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για το παιδί σας αν έχει έναν φανταστικό φίλο. Η δημιουργία του είναι κάτι διασκεδαστικό για εκείνα, ειδικά επειδή αυτοί οι φίλοι είναι πάντα διαθέσιμοι για να παίξουν μαζί τους και να μιλήσουν.
Παρά το γεγονός ότι οι φανταστικοί φίλοι είναι συνήθως μια φυσιολογική και υγιής πτυχή της παιδικής ανάπτυξης, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υποδεικνύουν βαθύτερα συναισθηματικά ή ψυχολογικά ζητήματα. Αν οι φανταστικοί φίλοι προκαλούν έντονο άγχος, φοβίες ή εμποδίζουν την κοινωνική αλληλεπίδραση του παιδιού, οι γονείς θα πρέπει να συμβουλευτούν έναν ειδικό ψυχικής υγείας για να αξιολογήσουν την κατάσταση.
Βιβλιογραφια
Singer, D. G., & Singer, J. L. (1992). The house of make-believe: Children’s play and the developing imagination. Cambridge, MA: Harvard University Press.