Πως μπορώ να καταλάβω, αν το παιδί μου χρειάζεται λογοθεραπευτική παρέμβαση
Για πολλούς γονείς ή κηδεμόνες, μια σημαντική ένδειξη για να απευθυνθούν σε λογοθεραπευτή, αποτελεί η δυσκολία του παιδιού να αρθρώσει σωστά συγκεκριμένους ήχους της ελληνικής γλώσσας, άλλες φορές λιγότερους και άλλες περισσότερους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επηρεάζεται η γενικότερη καταλιπτότητα της ομιλίας του παιδιού και είνα κάτι το οποίο εντοπίζεται εύκολα απο το περιβάλλον του παιδιού. Πολλές φορές, όμως η άρθρωση αποτελεί απλώς την επιφάνεια, άλλων σημαντικότερων δυσκολιών, “την κορυφή του παγόβουνου” ‘οπως θα λέγαμε, και ο γονιός μπορεί να εντοπίσει, αν το παιδί του χρήζει λογοθεραπευτικής παρέμβασης, απο πολλές παραμέτρους, εξίσου σημαντικές δυσκολίες, οι οποίες μπορεί να αφορούν την κατανόηση, την αντίληψη, την επικοινωνία κ.α. Ο γονιός πρέπει να παρατηρεί το παιδί του απο τη στιγμή που θα γεννηθεί, σύμφωνα με τα αναπτυξιακά ορόσημα και να κρατάει ημερολόγιο με την επικοινωνιακή και γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού του, καθώς αυτές οι πληροφορίες, μπορεί να λειτουργήσουν πολύ βοηθητικά στη δημιουργία κατάλληλου θεραπευτικού προγράμματος απο οποιονδήποτε ειδικό. Συγκεκριμένα, ενας γονιός μπορεί να κοιτάει τα εξής σύμφωνα με την ηλικία που βρίσκεται το παιδί του:
Σημαντικά Αναπτυξιακά και Γλωσσικά ορόσημα:
0-12 μηνών
- Το παιδί εκφράζει το συναίσθημα του, με χαμόγελο ή με κλάμα αντίστοιχα π.χ. χαμογελάει όταν του μιλάτε ή κλαίει όταν του παίρνετε το αγαπημένο του παιχνίδι.
- Σας κοιτάζει. Παρακολουθεί με το βλέμμα του οποιοδήποτε πρόσωπο, όταν βρίσκεται στο οπτικό του πεδίο, αναγνωρίζει οικεία του πρόσωπα.
- Εντοπίζει ήχους, γυρνώντας το κεφάλι του προς την πηγή του ήχου.
- Δείχνει αντικείμενα που θέλει.
- Αναπτύσσει το βάβισμα, περίπου στους 6 μήνες.
- Παίζει με την φωνή του.
- Μιμείται ήχους. π.χ. ήχους από ζωάκια, ήχους από παιχνίδια, ήχους από την δική σας φωνή.
- Μιμείται κινήσεις. π.χ. παλαμάκια
- Ανταποκρίνεται όταν του μιλάτε και αναγνωρίζει λέξεις, που σχετίζονται με τις καθημερινές του συνήθειες (φαγητό, βόλτα, μπάνιο, γάλα)
- Ανταποκρίνεται σε τραγουδάκια και σε δυαδικό παιχνίδι π.χ. κου-κου τσα.
- Πλησιάζοντας τους 12 μήνες, αρχίζει να σχηματίζει τις πρώτες του λέξεις.
1-2 ετών
- Το παιδί αναγνωρίζει οικεία αντικείμενα.
- Αναγνωρίζει τα μέρη του σώματος, στο ίδιο του το σώμα ή σε μια κούκλα.
- Χρησιμοποιεί λέξεις, ακόμα και αν παραλείπει τα σύμφωνα ή κάποιες συλλαβές δηλαδή “με απλοποιημένη μορφή”
- Αρχίζει να συνδυάζει δύο λεξούλες μαζί. (ουσιαστικό-ρήμα)
- Απαντά στην ερώτηση “τι είναι αυτό” και κατονομάζει οικεία αντικείμενα.
- Του αρέσει να ακούει ιστορίες, παραμυθάκια
- Πλησιάζοντας στα 2 έτη, κατανοεί πάνω από 300 λέξεις
- Πλησιάζοντας στα 2 έτη χρησιμοποιεί 70-225 λεξούλες
2-3 ετών
- Ονομάζει αντικείμενα, πρόσωπα
- Θα έχει κατακτήσει την δεξιότητα να βρίσκει αντικείμενα μιας ομάδας, σύμφωνα με την λειτουργία τους π.χ. τι τρώμε, ποιο έχει ρόδες, ποιο φοράω.
- Χρησιμοποιεί το “ναι” και το “όχι” για να εκφράσει αυτό που θέλει ή δε θέλει αντίστοιχα.
- Απαντά σε ερωτήσεις, π.χ. “πως σε λένε”
- Κάνει ερωτήσεις π.χ. “τι είναι αυτό”, “που πάει”
- Κατά το δεύτερο έτος, το παιδί θα μπορεί να βάζει 2 λέξεις μαζί. Κατά την διάρκεια του τρίτου έτους θα βάζει έως 3 λέξεις και θα αρχίζει να αναπτύσει κάποιες γραμματικές ικανότητες. ( θα χρησιμοποιεί αντωνυμίες εγώ- εσύ, ενικό-πληθυντικό αριθμό και θα χρησιμοποιεί αόριστο χρόνο.) Επίσης το δίχρονο ή τρίχρονο παιδί θα αρχίσει να χρησιμοποιεί και λέξεις που δεν είναι ουσιαστικά. Θα χρησιμοποιεί λέξεις για να περιγράψει αντικείμενα π.χ. μεγάλο-μικρό, καθώς ρήματα και αντωνυμίες. Θα χρησιμοποιεί άρνηση και θα απαντά σε ερωτήσεις “που”.
- Χρήση ομιλίας: Ανάμεσα στα 2 και 3 έτη, το παιδί θα κάνει μετάβαση από την χρήση των χειρονομιών στη χρήση της ομιλίας για το αν θα τραβήξει κάτι ή για να ζητήσει προσοχή.
- Αντιληπτή ομιλία: Από τους τριάντα μήνες η οικογένεια πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει την ομιλία του παιδιού.
- Το 2χρονο ή το 3χρονο παιδί, θα είναι σε θέση να ακολουθήσει, σταδιακά, όλο και πιο σύνθετες εντολές. π.χ. διπλές εντολές, όπως το “σήκωσε την κούκλα σου και δώσε την μου”
- Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο, χρησιμοποιεί 400-500 λέξεις.
3-4 ετών
- Το παιδί κάνει συνεχώς ερωτήσεις (ποιος, τι, γιατί, που)
- Καταλαβαίνει και χρησιμοποιεί αντίθετες έννοιες (μπροστά-πίσω, καλό-κακό)
- Μετράει έως το 10
- Χρησιμοποιεί προτάσεις με 4-5 λέξεις
- Καταλαβαίνει 1200-2000 λέξεις
- Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 800-1500 λέξεων
- χρησιμοποιεί σωστά τον πληθυντικό αριθμό
- Έχει αίσθηση του παρελθόντος και του μέλλοντος
- Μπορεί να βάλει τα γεγονότα σε σωστή χρονολογική σειρά
- Συμμετέχει σε συζητήσεις και λέει τα νέα του
4-5 ετών
- Απαντά σε σύνθετες ερωτήσεις
- Κάνει χρήση γραμματικών κανόνων
- Έχει εκφραστικό λεξιλόγιο 900-2.000 λέξεων
- Χρησιμοποιεί σύνθετες προτάσεις 4-8 λέξεις
- Περιγράφει μια μέρα του στο σχολείο
- Μπορεί να επαναλάβει μια ιστορία που άκουσε με μεγάλη ακρίβεια.
5-6 ετών
- Η άρθρωση του είναι καθαρή
- Αντιγράφει σχήματα, σύμβολα, γράμματα ή το όνομα του.
- Μπορεί να ομαδοποιήσει πράγματα σε κατηγορία βάση ιδιότητας π.χ. το πορτοκάλι είναι φρούτο, το κόκκινο είναι χρώμα (τόσο όσον αφορά απλές, όσο και σύνθετες κατηγορίες, όπως ηλεκτρικές συσκευές, μεταφορικά μέσα κ.α.)
- Μπορεί να συγκρίνει, να εντοπίζει ομοιότητες-διαφορές, ανάμεσα σε στοιχεία των κατηγοριών, καθώς και να αποκλείει αυτό που δεν ταιριάζει σε μια ομάδα-κατηγορία με βάση την ιδιότητα του.
- Χρησιμοποιεί στην ομιλία του χρονικές και χωρικές έννοιες, μπορεί να αφηγηθεί με λεπτομέρεια κάποιο γεγονός που του έχει τραβήξει την προσοχή ή μια μέρα στο σχολείο του.
- Γνωρίζει τις μέρες την εβδομάδας, τους μήνες και μετράει έως το 30.
- Το εκφραστικό του λεξιλόγιο απαρτίζεται από 1.500- 3.000 λέξεις.
- Ολοκληρώνει τις εργασίες του.
Συνοπτικά τα παραπάνω στάδια, μπορεί να λειτουργήσουν βοηθητικά για να καταφέρουμε να δούμε σε τι σημείο της ανάπτυξης και τις γλωσσολογικής πορείας του βρίσκεται το παιδί μας, αλλα σε καμία περίπτωση δεν χρειάζεται να συνοδεύουμε την παρατήρησή μας μς άγχος, καθώς και οι αριθμητικές, ποσοτικές και χρονικές μετρήσεις. ισχύουν για κάποια παιδιά και όχι για όλα. Επομένως είναι καλό να θυμόμαστε τα εξείς:
→ Ένα τυπικά αναπτυσσόμενο παιδί προφέρει την πρώτη του λέξη συνήθως 12-16 μηνών.
→Στις εβδομάδες που ακολουθούν μετά την εκφορά της πρώτης λέξης, ο ρυθμός πρόσκτησης νέων λέξεων είνα αργός.
→Η λεξιλογική έκρηξη εκδηλώνεται συνήθως μεταξύ 18-22 μηνών.
→Δεν χρειάζεται να μετράμε τις λέξεις!
→Η πορεία ανάπτυξης του αντιληπτικού λεξιλογίου προηγείται από την πορέια ανάπτυξης του εκφραστικού λεξιλογίου.
→ Τα στάδια ανάπτυξης ισχύουν για την πλειοψηφία των παιδιών και όχι καθολικά!